İNTERNET TABANLI ÖĞRENMEDE BAZI PROBLEMLER

Doç. Dr. Yavuz Akpınar(Boğaziçi Üniversitesi)

Teknoloji destekli eğitim zengin öğrenme ve öğretme olanaklarıyla olduğu kadar, ticari cazibesi nedeniyle de birçok kurumun dikkatini çekmektedir. Ancak özellikle Internet tabanlı öğrenme ortamları bir takım problemler nedeniyle kendisinden isteneni sunamamaktadır ve “kötü” örneklerle genelde teknoloji tabanlı öğrenmeye karşı olumsuz tutumların gelişmesine neden olabilmektedir. Teknoloji tabanlı öğrenme ortamlarıyla ilgili olarak aşağıdaki problemlerin yaygın olarak yaşandığı söylenebilir.

Teknoloji Araçlarına Fazla Değer Verme

Teknolojinin sunmuş olduğu www, e-posta, e-sohbet, ftp ve arama motorları gibi araçlar İnternet tabanlı öğrenme ortamlarını “öğrenme ortamı” yapan araçlar olarak görülmemelidir. Bu araçlar, öğrenci içeriği verilen ortamda anlayamadığında ve sunulanları geliştirmek istediğinde kullanabileceği, içeriğin taşınacağı ya da tartışılacağı araçlardır. Bu araçlar İnternet babanlı öğrenme ortamının kendisi olarak görülmemeli, bu ortamların desteklediği içerikle etkileşim” temel odak noktası olmalıdır.

Teknolojik Değişime Yanlış Yaklaşım

Teknolojide meydana gelen hızlı değişim bir devrim olarak algılanmakta ve yazılım ve donanımdaki değişimin öğrenme sorunlarını çözmede tek başına yeterli olabileceği yaklaşımı sunulan İnternet tabanlı öğrenme paketlerinde gözlenmektedir. Teknolojideki değişmelerin bir evrimin parçası olduğu ve bu evrimin bireysel gereksinimlere uyarlanma çabasının teknolojiyi yaratma çabasından farklı olması gerektiği kabul edilmelidir. Her üretilen teknoloji ile üretilen yazılımın öğrenmeyi sağlamada yeterli olamayacağı dikkate alınmalı ve yazılımın (İnternet tabanlı ortamın) test edilip uygun değişikliklere uğratıldıktan sonra son kullanıcıya sunulması sağlanmalıdır.

Eğitim Yönetim Sistemleri ve İçerik Yönetim Sistemleri Sıkıntısı

Değişik ticari kurumların hazırlamakta oldukları eğitim yönetim sistemlerinin kurum gereksinimlerine uyarlanması zaman almaktadır. Eğitim Yönetim Sistemleri (EYS) için oluşturulan standartlar sürekli geliştirilmekte ve kurumlar ellerindeki sistemleri yenilemek ve yeni malzeme hazırlamak için uzun zaman harcamaktadırlar. EY sistemlerinin edinimi pahalıdır ve bu sistemlere mevcut kurumsal bilgi teknolojilerinin entegrasyonu sıkıntılı bir süreç olmaya devam etmektedir. Bununla birlikte, çok sayıda ve farklı ders/kurs içeriklerinin hazırlanıp düzenleneceği içerik yönetim sistemleri (İYS) ya çok karmaşık sistemler ve olanaklar sunarak kullanımlarının öğrenilmesi uzun zaman almaktadır ya da çok basit şablonlarla öğretim tasarımı işini ilkel düzeye indirgemektedir. İYS bazen öğretim tasarımı ve programcıyı yeni bir dil öğrenmeye zorlamakta, aksi halde tasarım son derece lineer bir hal almaktadır. İçerik yönetim sistemlerinde sunulan tasarım modelleri genellikle kitap içeriğinin elektronik ortama aynı formatta aktarımını öngörmekte ya da tasarımı bu yönde özendirmektedir.

Görsel Malzeme Entegre Araçlarının Profesyonel Donamım ve Uzmanlık Gerektirmesi

Donanımlardaki hız ve görsel malzeme manipulasyon araçları her ne kadar gelişmiş olsa da videoların sayısal formata dönüştürülmesi, bunların düzenlenmesi ve sıkıştırılması tipik bir masaüstü bilgisayarda ya uzun zaman almaktadır ya da ek donanım ve yazılım gerektirmektedir. Görsel malzeme düzenleme yazılımlarının işlevsel kullanımı da deneyim ve uzmanlık gerektirmektedir.

Akademisyenlerin İnternet Tabanlı Eğitim Dilemması

İnternet Tabanlı Eğitimden yararlanma konusunda bir çok akademisyen taraflı davranmakta ve bir dilemma yaşamaktadırlar. Birçok akademisyen başka okulların öğrencilerinin kendilerinden İnternet Tabanlı Eğitim (ITE)almasına olumlu yaklaşırken, kendi öğrencilerinin ITE almasına olumsuz yaklaşmaktadır. Bu durum IT Eğitimin benimsenmesinde ve bu tür eğitime güven konusundaki samimiyette hala sorunların varlığını vurgulamaktadır.

ITE Ölçme Ve Değerlendirmelerin Güvenirlik Sorunu

ITE ortamlarında gerçekleştirilecek öğrenci projeleri ve IT sınavların öğrenci tarafından değil de, başkaları tarafından öğrenci adına yapılabilme olasılığı, IT uzaktan ölçme etkinliklerinin güvenirliğini etkilemektedir.Bu durum IT eğitime olumsuz yaklaşıma ve genelde ITE güvensizliğe neden olabilmektedir. İş çevrelerinin eğitimde kalite güvencesi sağlanması konusundaki endişeleri bu nedenle artmaktadır. Belli merkezlerde yapılacak genel sınavların başarı değerlendirmedeki ağırlığı artırılarak ve bu sınavların gerektiği şekilde güvenilir ve geçerli kılınmasıyla yukarıdaki endişe aza indirilebilir. ITEde İnternet üzerinden yapılacak ara değerlendirmelerin ve projelerin ITEde bir etkileşim biçimi olduğu ve öğrenmede biçimlendirmeye yönelik bir etkinlik olarak kabul edildiği gerçeği unutulmamalıdır. Fakat IT değerlendirmeye yönelik bakış açısının olumsuzluğu ITEdeki krize katkıda bulunmaktadır.

Yetişkinlerin kağıtsız öğrenme ortamlarına yabancı oluşu

Yetişkinlerin kağıtsız öğrenme ortamlarına yabancı oluşu kurumlar içinde çalışanların ITE ile hizmet içi eğitim almaları veya yaşam boyu eğitim kapsamında IT kurslara ve yüksek lisans programlarına katılan çoğu hedef kitlenin oluşturduğu kuşağın alışkın olduğu öğrenme ortamı ITE ortamından farklıdır. Orta kuşak ve diğer yetişkinler genelde kağıtsız öğrenme ortamlarından öğrenmeye yabancıdırlar. Ayrıca ekrandan uzun süre okuma yapmaya ya da ekrandan okuduğu kapsamlı bilgi örüntülerini anlamakta zorluk çekmektedirler. Bu bireyler ekranda gördüklerini ya yazıcıdan çıkardıktan sonra çalışıyor ya da daha çok basılı kaynak istiyor.

ITE'de Bilgisayar Başında Uzun Saatler Geçirilmesi

Doğası gereği öğrenme etkinliklerinin kılavuzlandığı ve öğrenme malzemesinin sunulduğu ortamın tümünde bilgisayar olması nedeniyle, ITE alanlar bilgisayar karşısında uzun zaman harcamaktadırlar. Kullanıcıların sağlığı bu nedenle öne çıkmakta ve bilgisayar sistemleri karşısında uzun zaman harcayan profesyonel kullanıcılarda görülen rahatsızlıklarla karşılaşabilmektedirler. Özellikle ergonomi konusunda duyarsız olan masa ve oturma gruplarının yaygın kullanıldığı ortamlarda yoğun bilgisayar kullanımı orta ve uzun vadede rahatsızlığa neden olabilmektedir. Bu konuda kullanıcıların uyarılmasında fayda vardır.

İnternet Tabanlı Eğitimde Fırsat Eşitsizliği

Her ne kadar ITEin geleneksel ortamda yapılan eğitimden ucuz olduğu/olacağı ve eğitim olanaklarını geniş kitlelere ulaştırmada yeni bir fırsat olarak kullanılabileceği ileri sürülse de, ITE olanaklarından bireysel olarak yararlanabilmek için, birey eğer bu hizmeti evden alıyorsa, bireyin evinde güncel bir bilgisayar, içinde uygun yazılımlar ve bir servis sağlayıcısı aracılığıyla alacağı İnternet bağlantısı gereklidir. Bu donanım, yazılım ve İnternet bağlantısı için önemli miktarda bir ücret ödemek gereklidir. Dünyanın bir çok ülkesinde değişik nedenlerle eğitim olanaklarına ulaşamayan insanların çoğunun söz konusu miktarı harcamaları söz konusu değildir. Bu nedenle ITEin de geniş kitlelere olanakları sunmasından çok, bu olanakları elde etmeye muktedir gruplardan söz etmek gereklidir ve her kitlenin bu olanakları kullanma yolları düşünülmeli ve bu yolda önlemler alınmalıdır. Aksi halde ITE varlıklılar için bir ortam olmaktan öteye gidemeyecektir!

ITE Paketi Hazırlamada Gerekli Uzmanların Yetersizliği

Öğrenme ortamı tasarlama, hazırlama, programlama ve değerlendirme işlemleri bir grup uzmanın bir arada çalışmasını gerektirir. Bu grup içinde kilit bir konuma sahip olan yetişmiş öğretim tasarımcısı sayısının az olması nedeniyle hazırlanan ITE paketleri bilgisayar destekli/tabanlı eğitim paketlerinin yıllar önce hazırlandığı yanlış-ilkel formatlarda olmaktadır ve Bilgisayar Destekli Eğitimin hatalarını tekrarlama eğilimindedir. Öğretim tasarımcılarının azlığı nedeniyle birçok ITE paketi ders malzemesinin (kitap, yardımcı kaynak ve testler gibi) ağ sayfalarına dönüştürülmesi olarak gerçekleştirilmektedir.

Sonuç

Genelde çöplüğe dönüşmüş olan Internetten sistematik olarak yararlanamayan bireyler, söz konusu olanaklardan ve öğrenme kaynaklarından yararlanmak için Internet tabanlı eğitim sunan her kurumun bu işi bilerek ve eğitsel ciddiyet içinde yaptığını düşünmektedirler. Örneğin, Internet üzerinden “test sorusu çözdürme” platformunu, üniversite sınavına hazırlık e-eğitimi olarak sunan bir kurum öğrencileri ikna edebilmektedir. Bu tip uygulamalar e-eğitim yaklaşımını kısa süre içerisinde baltalamayı ve sulandırmayı başarmıştır. Eğitim teknolojisinin ve eğitim bilimlerinin temel ilke ve bulgularını dikkate alarak hazırlanacak ve yürütülecek teknoloji destekli/ tabanlı uygulamalarla alandaki problemlerin çoğunun üstesinden gelinebilecektir.